Творы сяброў літаратурнага клуба «Катарсіс»

Валько Н.

***

Звезда в пучину провалилась,
В пучину тёмной тишины,
Вселенной отдалась на милость,
А в ней живём лишь я и ты.

Так пусть же яркое светило
Сияет в вечной темноте,
А мы с тобою вместе, милый,
Танцуем в этом Варьете.


Сабко В.

Санет

Зімовыя дні незаўважна праходзяць,
То снег, то мяцеліца грозна раве.
А вечарам зоры на небе ўзыходзяць,
Ім месяц пяшчотную песню пяе.

Спяшюцца людзі, бо холад пужае.
Утульным цяплом іх вітаюць дамы.
Усё застывае, зямля засынае

Пад пухкаю коўдраю шчодрай зімы.


Марчук В.

Пусть кошмары тебя не тревожат,
И пусть мысли твои отдохнут.

Расскажи, что твою душу гложет,
Где найдёт твоё сердце приют?

За здоровье молюсь на коленях.
И прошу я тебя об одном.
Позабудем опрошлого тенях.
Мы сильны лишь когда мы вдвоём.

Мне не важно, что думают люди.
Ведь молвы я людской не боюсь.

Знаю: всё хорошо у нас будет,
И за это пред Богом молюсь.

Пусть кошмары тебя не тревожат.
Я желаю тебе дивных снов.

Мы достигнуть всего в жизни сможем,
Нас ведёт за собою любовь.


Коваль Е.

Полёт

Не исчезать,
Любить и верить,
Стремиться вверх,
Вглядеться вглубь.
Судьба!
Меня ты не голубь!
Ты испытай меня на верность.
Ведь для полёта рождены
Не только птицы,
Но и люди.
Не надо
Поддаваться грусти,
Измене, слабости и лжи.
Держи меня, судьба,
Держи
И дай мне крылья для полёта,
Чтоб выше звёзд была стезя:
Сорваться в пропасть мне нельзя.
А если падать,то на миг лишь,
Касаясь крыльями земли,
Чтоб крылья испытать могли
Лишь притяжение Земли,
Ну а потом
Полёта радость
Всё ж испытать
Опять смогли,
Вновь оторвавшись от земли.
Храни нас, Бог!
Судьба, храни!


Громыко А.

Высота

От ветра с плеч упала шаль, 
Её не стану поднимать. 
А знаешь что? Ведь мне не жаль, 
Тебя привыкла я терять. 
Ищу глазами силуэт, 
А вижу лишь вершины скал. 
И мне не нужен твой привет, 
Меня ты просто потерял.
Не тает на вершине снег, 
Темнея от кровавых ран. 
Смотри, как жалок человек, 
Когда в его душе обман.
А я не плачу, не кричу, 
Толкнёшь – наверно,  извинюсь.
Прыжок  - и птицей я лечу,
И никогда не разобьюсь.

От ветра с плеч упала шаль, 
Её не стану поднимать. 
А знаешь что? Ведь мне не жаль, 
Тебя привыкла я терять. 
Ищу глазами силуэт, 
А вижу лишь вершины скал. 
И мне не нужен твой привет, 
Меня ты просто потерял.
Не тает на вершине снег, 
Темнея от кровавых ран. 
Смотри, как жалок человек, 
Когда в его душе обман.
А я не плачу, не кричу, 
Толкнёшь – наверно,  извинюсь.
Прыжок  - и птицей я лечу,
И никогда не разобьюсь.


Екатерина Дабкене

Мыслеворот

Как-то мысли толпятся, толкаются…
Как же вместе они умещаются
В такой маленькой тесной коробочке
Без окон, антресолей и полочек?
Нужно выстроить строгую очередь,
Не дрались чтоб, и рожи не корчили,
На прием вызывать по отдельности.
Но они ж задохнутся от ревности:
«Почему впереди та, с вопросами,
И вот эта толкается, с отпуском?»
Норовят проскочить те, что с планами,
Постоянно зудят эти, с ранами.
Шум и грохот. Лязг, топот, ворчание….
Наплевать на мои замечания!
Я прошу, заедаю таблетками,
Мысли – в бешенстве. Колкие, едкие.

Растоптать, испугать, задержать, подорвать…
Я – одна, их – не счесть.
Чья же все-таки власть?
Но они без меня – шелест, призрак, вздох, сон.
Я без них – рост и вес, негатив, белый фон.


Вікторыя Місюта

***

Адпускаю я душу у неба.
Распраўляю зноў крылы свае.
Сто с паперы,па – здрадніцку белы,
на карычневы бруку падзе.
Дзевяць грамаў схаваю у сэрцы.
Цела прыйме халодны свінец.
Дзевяць грамаў… За мову, за веру.
Дзевяць грамаў- і гэта канец.
На каменні чырвоныя знакі,
першы снег раствараецца ў іх.
Першы снег на зямлі і на гмахах,
асядае на вейках маіх.
Легкі ветрык зачэпіць мне рану.
Не хвалюйся, ужо не баліць.
Я шчаслівая. Я не памерла.
Я у вершах працягваю жыць.


Дамир Крыницкий

***

Волшебны виды Гродно в феврале:
Деревья, храмы с кружевами снега,
Как сон столетий в белой пелене
Среди минут стремительного бега.
Дни снегопадов, как приход гостей
В старинный город, где святые камни
Надёжно прячут в памяти своей
Истории запутанные тайны.


Яўгенія Гардзей

***

Зіма скавала рэчак бег,
Зрабіўшы гэта так старанна.
Як быццам бы бінты на раны,
На лёд кладзецца першы снег.
Вакол бялеецца абшар.
Сняжынкі пакрываюць голле.
Здаецца казкай наваколле,
Ні бы яно з дзіцячы хмар.


Лара Шейбак

Ты попробуй вернуть мне детство

Ты попробуй вернуть мне детство!
Чтоб смеяться и плакать до дрожи!
Я отдам свои скудные средства,
Чтоб на детство всё было похоже!
Мы возьмём потеплее перчатки,
И на зло наступающим стужам,
И в горелки сыграем, и в прятки,
По замёрзшим прокатимся лужам!
Разбросаем повсюду игрушки!
И устроим из дома окопы!
Подойдут для снарядов подушки.
По квартире помчимся галопом!
Ты попробуй вернуть мне детство!
В детстве жизнь не бывает постной.
На любые согласна средства -
Не хочу становиться взрослой..!


Вiктар Варанец

Апошняе паляванне Стэфана Баторыя

Цар Фёдар Іаанавіч адстаяў абедню і як заўсёды перад трапезай слухаў байкі манахаў. Гэтым разам ў святліцы сядзеў стары чалавек з блізнай праз увесь твар і расказваў пра далёкія паўднёвыя астравы, дзе круглы год сонечнае лета і таму не патрэбна адзенне, дзе ежа сама расце з зямлі, і з тае прычыны мясцовыя жыхары ніколі не працуюць, а толькі плятуць з кветак вянкі і скачуць вакол вогнішча. Цар слухаў, прыплюшчыўшы вочы, і на яго вялікім жаўтаватым твары гуляла шырокая ўсмешка. Раптам рыпнулі дзверы,  і на парозе з’явіўся бліжэйшы дарадчык расійскага самадзержца Барыс Фёдаравіч Гадуноў.  Манах тут жа ускочыў з маленькага ўслончыка, на якім сядзеў перад царом, нізка пакланіўся і выслізнуў з пакоя. Фёдар Іаанавіч расплюшчыў вочы і, убачыўшы Гадунова, па-дзіцячы весела і звонка зарагатаў.

- Вітаю цябе, гасудар. Ці добра адпачываў ты? Ці не сніўся адзінарог? Ці па душы была служба ў царкве, - усё гэта Гадуноў вымавіў на адным дыханні, крыху схіліўшы галаву перад улдаром. Праўда, схіленая галава дазволіла схаваць з’едлівую ўсмешку, што прабегла па твары царскага апекуна.

 - Барыс, якая шкада, што ты так позна прыйшоў і не чуў манаха, - шчасліва замармытаў Фёдар Іаанавіч. – Ён мне пра райскія землі расказваў. Вось куды б я злятаў, каб мог ператварацца ў птушку. А чаму ж чалавек не можа лятаць?

 - Так ужо Бог вырашыў: птушкі павінны лятаць, а чалавек хадзіць. А цар яшчэ і думы думаць за ўсіх, - адказаў Барыс Фёдаравіч.

 - Ах, - уздыхнуў цар, - а ўсё ж шкада, што мы не можам лятаць. – І  летуценна задумаўся. Але ўжо праз хвіліну ён змяніў тэму.

 - А ці даведаўся ты, што сёння мне пададуць на абед? - і з цікавасцю ўперыўся ў дарадчыка. Той зноў пакланіўся і з годнасцю паведаміў:

 - Гасудара чакае юшка, бацвінне, вусны лася ў заліўцы, смажаная дзічына, кулябяка, каша, заедкі. 

 - Ах, як добра, - пляснуў у далоні шчаслівы Фёдар Іаанавіч і, успомніўшы, запытаў: - А царыцу не забылі паклікаць?

 - Царыца марыць убачыць свайго супруга, - супакоіў яго Гадуноў, пасля чаго падышоў бліжэй і амаль зашаптаў на вуха гаспадару.

 - Гасудар, лазутчыкі данеслі, што на нас вайною збіраецца ісці гэты нягоднік польскі кароль Сцяпан Баторый.

 - Ах, - легкадумна адмахнуўся цар, - адслужым абедню, Бог і не дапусціць сюды палякаў. Памятаеш, як наслаў на іх мароз пад Псковам. І гэтым разам што-небудзь нашле. Таму не бойся, баярын, пайшлі лепш абедаць.

Гадуноў доўга глядзеў у след цару, затым, як бы схамянуўшыся, выйшаў са святліцы і, паблукаўшы  вузкімі пераходамі Крамля, увайшоў у невялічкі пакой. Пасярэдзіне пакоя стаялі стол і дзве лавы. Акенцы адсутнічалі, і ўсё святло давала невячкая свечачка, што гарэла на стале. На лаве сядзеў той жа стары манах з блізнай на твары. Убачыўшы Гадунова, манах устаў. Баярын сеў насупраць і рукой паказаў, каб сядаў і госць.

 - Ну што, Іёва, - загаварыў Гадуноў, - як я і казаў, цару больш цікавы абед з царыцай, чым хуткая вайна з Польшчай. А ваяваць нам зараз ніяк нельга. Казна пустая, войска малое, Шуйскія толькі і чакаюць, каб я аступіўся. Таму да вайны даводзіць справу ніяк нельга.

Манах доўга і ўважліва глядзеў на Гадунова, пасля чаго адказаў крыху хрыплаватым голасам.

 - Вайны хоча Баторый. Не будзе Баторыя – не будзе і вайны. Лягчэй знішчыць важака, чым усю зграю. Як у ваўкоў.

Гадуноў прысунуўся бліжэй да манаха.

 - І што ты прапануеш, Іёва?

 - Калісьці, вельмі даўно, я вучыўся ў Падуі з адным цікавым хлопцам, які называў сябе Мікалай Бучэле. Ён шмат чым абавязаны мне і, што самае галоўнае, прагна любіць грошы.

 - Чакай, - усхапіўся Гадуноў, - а чым нам можа дапамагчы гэты Бучэле?

Манах ледзь прыкметна ўсміхнуўся:

 - Мікалай Бучэле – адзін з двух лекараў Баторыя.

Гадуноў узрадавана засмяяўся.

-  І ты можаш яго купіць?

Манах моўчкі кіўнуў галавой.

 - Цудоўна. Заўтра ж адпраўляйся ў Польшчу, адшукай свайго знаёмага і дай яму грошай.

Іёва зноў моўчкі кіўнуў.

 - Слухай, манах, даўно хацеў запытацца: а чаму ты, ліцвін, нам дапамагаеш? Грошы цябе, бачу асабліва не цікавяць. Тады чаму?

 - Бо я сапраўды ліцвін, і я не прымаю здрадніцкую Люблінскую унію. Калі гэта што гаворыць табе, баярын.

Гадуноў абыякава паціснуў плячыма...

Кавалькада паляўнічых шумна праехала замкавую браму і апынулася  ў прасторным двары. Стэфан Баторый, славуты кароль Рэчы Паспалітай, саскочыў з каня і яшчэ раз кінуў вокам на вазы, што замыкалі паляўнічы рэй. На іх ляжалі два дзясяткі забітых сёння на паляванні дзікоў. Але зусім не яны грэлі душу магутнага ўладара. Асобным возам везлі агромістага, памерам з добрага бычка-траццячка, секача. З вялізнай пашчы тырчалі неверагоднай даўжыні жоўтыя іклы, усё яшчэ наводзячы страх на прысутных. І ў вачах караля зноў і зноў паўставала карціна сённяшняга палявання.

…Яны сядзелі на конях паўмесяцам, трымаючы ў руках доўгія дзіды. Брэх сабак у лесе паволі набліжаўся да вершнікаў. Праз якую хвіліну на паляне павінна была з’явіцца дзічына, якую выганялі загоншчыкі. І тут з хмызняку выйшаў велічэзны сякач. Памерамі дзік быў падобны на вялізны валун. Яго вочы гарэлі шалёным чырвоным полымем. Следам з гушчару выскачылі два загоншчыкі з трашчоткамі. Адзін з іх ледзьве не наскочыў на дзіка, і ад нечаканасці замёр на месцы. У руцэ ўсё яшчэ круцілася непатрэбная трашчотка. Раз’юшаны дзік рэзка павярнуўся да загоншчыка, у момант хібам збіў таго на зямлю, і вострымі кіламі ўпіўся ў небараку. Праз імгненне з хлопцам было скончана. А з боку лесу нарастаў брэх сабак. І тады сякач з усяе моцы кінуўся наперад да бліжэйшага вершніка. Ім і быў Баторый. Кароль не разгубіўся, замахнуўся дзідай і глыбока ўбіў яе ў карак кабана. Але звер, быццам і не адчуваючы болю, увагнаў прагныя кілы ў круп каня. Конь захрыпеў і пачаў завальвацца на бок. Кароль спрытна саслізнуў са спіны каня, кульнуўшыся праз плячо, выхапіў доўгі паляўнічы нож і рубануў па горле дзіка. Сякач працягла захрыпеў і задрыжаў у канвульсіях, не ў стане ўжо выцягнуць свае кілы з крупа павержанага каня…
І зараз, стоячы каля свайго любімага гарадзенскага замка, Стэфан Баторый адчуваў неверагоднае задавальненне: ёсць яшчэ сіла, ёсць яшчэ спрыт. І такі фінал чакае ўсіх каралеўскіх ворагаў.
Як і належыць у такіх выпадках, абед рабілі ў паляўнічай зале замка. Два рады сталоў былі застаўлены ўсялякімі стравамі: расольныя пеўні з імбіром і качкі з агуркамі, цяцеркі з шафранам і кнедлікі з мёдам... Але ўсё чакалі сапраўднага пачастунку – смажанай дзічыны, удала ўпаляванай сёння каралём. Госці весела і гучна гаманілі, ракой лілося такайскае, рэйнскае, мушкатэль. Баторый з задавальненнем аглядаў сталы, і сэрца поўнілася шчаслівым узрушэннем. Любіў, ох любіў ён сваю Гародню, дзе бавіў цяпер большую частку вольнага часу, дзе заўсёды былі яму рады гасцінныя гарадзенцы…
Дзесьці каля апоўначы кароль устаў з-за стала. Госці таксама падняліся і, дзякуючы і жадаючы гаспадару здароўя і дабрабыту, годна пакінулі залу. Кароль застаўся адзін. Да яго падышоў хатні лекар Мікалай Бучэле.

 - Ваша мосць зноў п’е віно, - з адчаем загаварыў ён. – А Вам жа нельга. Ці памятае пан свой апошні прыступ “incapitisaffectionem”? Віно толькі пагаршае Ваш стан.

Кароль усміхнуўся.

 - А вось твой калега Сімоніус наадварот кажа, што віно мае гаючыя ўласцівасці. Дарэчы, дзе ён?

 - Гэты блазан ад медыцыны, Ваша моц, дзесьці швэндаецца па мясцовых кабетах, замест таго, каб займацца справамі. І я настойліва прашу, мой кароль, выпіць гэты лячэбны напой, каб віно не справакавала новы прыступ.

Бучэле дастаў з кішэні невялічкую бутэлечку і выліў яе змесціва ў кубак. Баторый з хвіліну глядзеў п’янаватымі вачыма на кубак і затым, на здзіўленне лекара, без слоў выпіў прапанаваныя лекі. Пасля чаго, зноў жа моўчкі падняўся з крэсла і накіраваўся ў спальныя пакоі…
З дзённіка каралеўскага сакратара Ежы Хякоры .
«6 снежня. Кароль з раніцы скардзіцца на цяжкасці ў грудзях, удушша і адчуванне, што яго кусае блыха.
7 снежня. Нягледзячы на забарону лекараў, кароль на кані едзе ў царкву. З вечара адчувае гарачку ў галаве. У яго няма апетыту. Аднак выпівае дзве шклянкі моцнага віна. Не можа спаць. Гуляючы па палацы, губляе прытомнасць, разбівае калена.
8 снежня. У Баторыя моцны прыпадак.
9 снежня. Увечары ў караля адбываецца новы прыпадак у спалучэнні з удушшам і сутаргамі. Бучэла дыягнастуе падучку.
10 снежня. Караля наведваюць канцлеры. Каралю крыху лепш. Але ўначы здараюцца новыя прыпадкі. Верны венгр Веселы намагаецца прывесці караля да свядомасці, адкрываючы яму рот, каб палегчыць дыханне. Лекары спрачаюцца пра карысць віна. Сімоніус сцвярджае, што пацыент пакутуе на дыхавіцу.
11 снежня. У караля спынілася мочаспусканне. П’е толькі ваду са спецыямі. Зноў быў прыступ.
12 снежня. Кароль вельмі слабы. У замак з’язджаюцца сенатары. Кароль сказаў Бучэлу: «Аддаю сябе ў рукі боскія», - аднак апошнія таінствы адкладаюцца на заўтра. Пад час другога прыступу жыццё караля абрываецца. Мы страцілі Стэфана Баторыя, вялікага караля Рэчы Паспалітай!»
Да вячэрняга малебну быў яшчэ час, і Фёдар Іаанавіч займаўся сваёй любімай справай: гуляў з блазнамі і карлікамі. Ён весела рагатаў, калі аднавокі карлік ускочыў на спіну апранутай у чорта карліцы і з крыкам: «Грэшніка чорт у пекла вязе», - паскакаў па палаце. Тут у дзвярах з’явіўся Барыс Гадуноў. Карлікі імгненна схаваліся пад лаву. Фёдар Іаанавіч з той жа цікавасцю, што і на блазнаў, стаў глядзець на баярына.

 - З добрай весткай прыйшоў я, гасудар! – урачыста прамовіў Гадуноў і зрабіў паўзу, гледзячы на рэакцыю цара. Але той па-ранейшаму моўчкі з паўадкрытым ротам глядзеў на Барыса Фёдаравіча.

 - Польскі кароль Стэфан Баторый памёр ад невядомай хваробы! Вайны не будзе…

Фёдар Іаанавіч расчаравана адвярнуўся ад Гадунова, прамовіўшы:

 - Так сабе вестка… Я ж табе казаў: шчыра памолімся -  і Бог адвярне ад нас ворага. Так яно і сталася. Гэй, блазны, а ну вылазьце з-пад лавы!

І зноў пачалася царская пацеха. Барыс Гадуноў крыху пастаяў, паглядзеў на гэтае вар’яцтва і прашаптаўшы: «А блазан застаўся…», - выйшаў з пакоеў…